HORMONEN OP HOL

In ons dagelijkse leven komen we in aanraking met een heleboel producten. Veel van die producten bevatten chemicaliën. Het is geen geheim dat we groente en fruit goed moeten wassen, dat je geen krassen mag maken in een tefalpan en dat we niet moeten gaan snuiven aan verf of lijm. Maar wat dacht je van kassabonnen, coatings van flessendopjes, billendoekjes of tapijten? Ze lijken onschuldig, maar zitten tjokvol hormoonverstoorders. Ze dringen ons lichaam binnen via voeding, huidcontact en inademing.

Hormoonverstoorders of EDC’s (Endocrine Disrupting Chemicals) zijn chemische stoffen die de natuurlijke werking van onze eigen hormonen imiteren of juist blokkeren. Hierdoor raken onze hormonale processen uit balans en krijgen we te maken met een waaier van hormoongerelateerde aandoeningen en kankers, zoals vruchtbaarheidsproblemen, prostaat- en teelbalkanker, hormonale kankers bij de vrouw, schildklierstoornissen, ontwikkelingsstoornissen bij ongeboren en jonge kinderen, zwaarlijvigheid en diabetes. 


Je hebt geen idee wat ze je allemaal in je bak draaien. Eerlijk, mijn mond viel meermaals open tijdens mijn zoektocht naar antwoorden.


EDC’s vind je terug in reguliere verzorgingsproducten, speelgoed, elektronica, voeding, kleding, schoonmaakproducten en andere huishoudproducten, verpakkingen, plastic gebruiksvoorwerpen, meubels, vloerbedekking, verf en andere chemische toepassingen. In alles dus eigenlijk. Let daarom steeds op de ingrediënten of de samenstelling.

Hieronder geef ik je een paar van de meest gebruikte hormoonverstoorders:

Bisfenol A (BPA) 

Bisfenol A dient om plastics hard te maken en is het hoofdbestanddeel van polycarbonaat. Het zit ook in epoxyhars waarbij het wordt gebruikt als bewaarmiddel, denk aan coatings in conservenblikken en de gladde binnenkant van flessendopjes. BPA vind je terug in plastic bekers, brooddozen, voedselverpakkingen, vershoudfolie, computers, cd’s, lijmen, lakken, verven, composiet, kassabonnen en gerecycleerd toiletpapier. Jawel, zelfs dus als je dacht je kont op milieuvriendelijke wijze te vegen, heb je dat weer. Bij het recycleerproces worden kassabonnen namelijk mee door de molen gedraaid en zo kom je dus aan toiletpapier met schadelijke stoffen in. BPA komt bij aanraking met de huid meteen in ons bloed terecht.

BPA wordt in verband gebracht met borst- en prostaatkanker, hart- en vaatziekten, obesitas en diabetes. In Europa is BPA verboden in cosmetica en zuigflessen, al weten we niet of het goedje dat gebruikt wordt ter vervanging wél veilig is. Voor voedselverpakkingen gelden normen die niet overschreden mogen worden, maar uit onderzoek is gebleken dat er geen veilige dosis bestaat en dat BPA dus ook in lage doses schadelijk kan zijn. Ieder mens die niet onder een steen leeft, komt er dus mee in aanraking.

Mijd daarom plastic keukenmateriaal en gebruik rvs of glas om voedsel in te bewaren. Koop geen ingeblikte of voorverpakte voedingswaren en wees zuinig met kassabonnen. Hou je toch graag de rekening bij? Plooi de gladde kant dan naar binnen om de blootstelling te verkleinen. 

Ftalaten

Ftalaten worden gebruikt als weekmakers voor kunststof en doen hiermee het tegenoverstelde van BPA. Ze maken waterbestendig textiel, schoenen, kunstleder, plastic poppen en opblaasbaar speelgoed soepel en worden ook gebruikt in kunststofvloeren en –tegels, elektrische kabels, medisch materiaal, plakband, schoonmaakmiddelen, lijm, verf, printinkt en voedselverpakkingen. In cosmetica hebben ftalaten een andere toepassing. Daar worden ze gebruikt om geurstoffen over te brengen in geparfumeerde producten.

Ftalaten leiden tot vroegtijdige puberteit, borst- en teelbalkanker en brengen schade toe aan het voortplantingssysteem. Ze verstoren de hormonale functies van de schildklier, werken anti-androgeen bij mannen en zorgen voor een verlaagde spermakwaliteit. Ftalaten zijn ook nog eens nadelig voor de immuniteit. Zo is er een verband tussen de blootstelling bij prematuren (door bv. PVC beademingsslangen) en astma op latere leeftijd en is er een verhoogd risico op de ontwikkeling van allergieën. De ftalaten BBP, DBP en DEHP zijn in de EU verboden in alle speelgoed en voor kinderen tot drie jaar zijn ook DINP, DIDP en DNOP verboden. Voorlopig ontbreekt er echter duidelijke etikettering van schadelijke stoffen in speelgoed, waardoor het moeilijk is voor de consument om te weten of iets betrouwbaar is of niet. 

Vermijd PVC in je interieur en in de speelhoek. Er zijn tal van natuurlijke alternatieven. Houten speelgoed, ongeverfd of met verf op waterbasis, is de beste optie. Let op de keurmerken! Geparfumeerd speelgoed is een echte no go. Vaak willen ze hiermee de chemische geur van plastic verdoezelen. Kies voor ecologische schoonmaakmiddelen of maak ze gewoon zelf. Azijn en bicarbonaat zijn hierbij de toverwoorden. Als wasverzachter kan je azijn of een lekkere etherische olie gebruiken. As simple as that! Probeer geparfumeerde verzorgingsproducten te mijden, tenzij het om een natuurlijk parfum gaat. Je lichaam zal je dankbaar zijn. 

Parabenen

Parabenen zijn conserveermiddelen die beschermen tegen bacteriën en schimmelvorming. Ze zitten in cosmetica, geneesmiddelen, voeding, tabak en schoenpoets. Parabenen kan je herkennen aan de benamingen methyl-, propyl-, ethyl-, butyl- en isobutylparabenen. In voeding worden parabenen ook wel E214, E215, E216, E217, E218 en E219 genoemd en komen ze vaak voor in gekonfijte vruchten, vlaaivulling en voorverpakte soep. 

Parabenen versterken de vrouwelijke hormonen (oestrogenen) en verminderen de spermakwaliteit bij mannen. Daarnaast zorgen ze voor contactallergieën, eczeem en worden ze in verband gebracht met een verhoogde kans op borstkanker. Wie hoopte dat z’n huid langer rimpelvrij zou zijn (conserveren betekent langer houdbaar, toch?), zal teleurgesteld zijn. Parabenen zorgen juist voor een versnelde huidveroudering. 

Phenoxyethanol

Laat je niet misleiden als er op je dagcrème ‘zonder parabenen’ staat. Waarschijnlijk zit er dan wel phenoxyethanol in, een graag gebruikte vervanger voor parabenen. Phenoxyethanol leidt eveneens tot vruchtbaarheidsproblemen. Deze stof zit ook in billendoekjes! Niet te geloven dat zelfs de kleinste billen niet gifvrij geveegd kunnen worden. Ban de billendoekjes en ga lekker old school met een vochtige washand. Natuurlijk heb je niet altijd water bij de hand. Organische doekjes met zelfgemaakte luierolie zijn ideaal. Easy to make en heel zacht bij rode billetjes.

Triclosan

Ook triclosan valt onder de bewaarmiddelen en wordt in veel producten toegevoegd als desinfecterend middel om bacteriën en schimmels te doden en vieze geurtjes te bestrijden. Het zit in antibacteriële zeep, douchegel, shampoo, tandpasta, mondwater, deodorant, make-up, scheerschuim, aftershave,  bodylotion en schoonmaakmiddelen. Het wordt ook gebruikt in kleding (bv. antibacteriële sokken en sportkleding), matrashoezen, tapijten, speelgoed, keukenmateriaal en meubels. Triclosan heeft een nadelig effect op de hormoonhuishouding en irriteert huid, ogen en luchtwegen. Ze maken bacteriën resistent tegen antibiotica. 

Bacteriedodende middelen blijken bovendien niet eens doeltreffender te zijn dan gewone zeep. Je handen grondig wassen met natuurlijke zeep reinigt voldoende en houdt je gezondheid in tact. Producten die triclosan bevatten, zijn gemakkelijk te vervangen door gifvrije en natuurlijke alternatieven. 

Synthetische UV-filters

Synthetische UV-filters zoals benzofenon-3 (oxybenzon), 3-benzylideen kamfer, 4-methylbenzylideen kamfer (4-MBC), 4,4-dihydroxybenzofenon, benzofenon en ethylhexylmethoxycinnamaat zitten in zonnecrèmes, maar ook in dagcrèmes met beschermingsfactor, shampoos en conditioners met zonnefilter en in nagellak. Ze verstoren onze hormonale werking. 

Ga voor een minerale, plantaardige zonnefilter bij het zonnebaden, gebruik een hoed om je haar te beschermen tegen de verschroeiende hitte en nagellak bestaat ook zonder benzofenon. 

Pesticiden

Pesticiden: insecticiden, onkruidbestrijders en schimmelbestrijdingsmiddelen werken hormoonverstorend. Ze kunnen in de bodem tot 20 jaar nawerken. Zelfs pesticiden die ondertussen verboden zijn, kunnen op die manier nog schade aanrichten. Schil je fruit en was groente met bicarbonaat om de giftige resten te verwijderen. Opteer zoveel mogelijk voor bio. Niet alleen voor je eten, maar ook bij het ‘bestrijden’ van beestjes of onkruid. Geen vliegensprays, maar een blauwe lamp. In plaats van mierenpoeders kan je stinkertjes planten en tegen bladluizen zet je lieveheersbeestjes in. En trek het onkruid tussen je terrastegels met de hand uit. Heb je ineens wat beweging gehad. Een pak gezelliger, toch? Bio all the way!

Perfluorverbindingen

Perfluorverbindingen. Deze worden toegepast bij het productieproces van textiel om de opname van vuil, water en vet tegen te gaan. Tapijten, stoffen, leder, meubelbekleding en het interieur van je auto zijn er allemaal mee behandeld. Ook in de papierindustrie wordt de stof toegevoegd aan bv. voedingsverpakkingen om ze te beschermen tegen vuil. De gekende teflon in antiaanbakpannen is ook een perfluorverbinding. Deze chemische stoffen worden niet afgebroken in de natuur en belanden zo in onze voedselketen. Ze verstoren de communicatie tussen lichamelijke cellen en geven zo aanleiding tot neurologische, cardiovasculaire en hormonale storingen. Bij zwangere vrouwen leidt het bijvoorbeeld tot een lager geboortegewicht van de baby. 

Gooi die teflonpan buiten en kies voor een vriendelijkere variant zoals een keramische of gietijzeren pan.

Organotinverbindingen

Organotinverbindingen dienen als conserveermiddel, stabilisator en biociden in papier en textiel. De PVC in verpakkingen, handschoenen, slippers, textielbedrukkingen, vloeren,  coatings voor bakplaten, bakpapier en ontsmettingsmiddel bevatten organotinverbindingen en zijn milieugevaarlijk, hormoonverstorend en kankerverwekkend. Ook wegwerpmaandverband en –luiers bevatten plastic en zo mogelijk ook deze chemische stoffen. 

Een siliconen bakmat is een gezond alternatief voor bakpapier. Een menstruatiecup, wasbaar maandverband en wasbare luiers zijn een goede investering en zorgen ineens ook voor een pak minder afval. Dubbel win dus.

Nonylfenolen

Nonylfenolen zitten in PVC folie, voedselverpakkingen, pesticiden, muurverf, cosmetica, speelgoed, textiel, huishoudelijke schoonmaakmiddelen, ontsmettingsmiddel en vloerbedekkingen en komt vrij bij de productie van textiel en papier. Nonylfenolen richten schade aan aan de voortplantingsorganen en mogen sinds januari 2005 niet meer verkocht worden in landen van de Europese Unie. Importproducten uit verre landen zoals kleding of speelgoed bevatten mogelijk nonylfenolen, net als dat leuke retro speelgoed waar je mee opgroeide. Ook verf of vloerbedekking geplaatst in de jaren stillekes bevatten deze schadelijke stof.

Koop dus liever dicht bij de deur en wees selectief als je je kinderen laat kennismaken met je eigen nostalgische spulletjes.

Octylfenol

Octylfenol wordt gebruikt in verf, lijm en banden en ontwricht het hormonaal systeem.

Tracht te kiezen voor een natuurlijke verf. De tijd dat dit enkel saaie kleuren waren, is voorbij. 

Gebromeerde brandvertragers

Gebromeerde brandvertragers verminderen de brandbaarheid in kleding, knuffels, tapijten, gordijnen, matrassen, verf, meubels en elektronica. Het beïnvloedt de schildklierhormonen en kan bij foetussen een normale hersenontwikkeling ondermijnen. 

Voor veel van deze producten bestaat er een natuurlijke versie. Je zal wel iets langer moeten zoeken. We kunnen maar hopen dat dit met verloop van tijd helemaal ingeburgerd geraakt. Wakey-wakey! 


Conclusie

Gebruik zoveel mogelijk biologische en natuurlijke varianten van je dagelijkse benodigdheden. Je gezondheid zal je dankbaar zijn. Was textiel voor gebruik en mijd producten met een synthetische samentelling of een chemische, onnatuurlijke geur. Hormoonverstoorders die vrijkomen hechten zich graag aan huisstof. Verlucht en poets je huis regelmatig zodat opgestapelde stoffen weg kunnen. Koop geen overbodige spullen. Less is more! Ga voor duurzame producten. Spendeer liever iets meer aan dingen die jaren mee kunnen in plaats van de wegwerpmaatschappij te steunen. Lichaam blij, milieu blij.


 

Share your thoughts